Steeds meer mensen drinken sojamelk als vervanging van de “normale” koemelk, eten een sojavleesvervanger of voegen tofoe toe aan hun gerechten. Soja zou een gezond alternatief zijn en goed zijn voor onze gezondheid. Maar is dit eigenlijk wel zo?

Vandaag nemen we je mee in de wereld van soja!

Wat is soja?
Alle sojaproducten worden gemaakt van de sojaboon, een peulvrucht uit het Verre Oosten. In Azië wordt soja al eeuwenlang geconsumeerd door de bevolking. Ze maken er onder meer sojamelk, miso, tofoe, tempé en sojasaus van. Nederland is een goede tweede importeur van soja (China staat op nummer één), maar wij gebruiken het niet voor onze eigen voeding. De soja die Nederland importeert wordt vooral verwerkt in veevoer.

Je kunt soja in twee varianten verkrijgen; de gefermenteerde en de ongefermenteerde variant. De namen zeggen het eigenlijk al: de gefermenteerde producten zijn eerst een gistingsproces ondergaan waardoor de gehele samenstelling en dus smaak en structuur veranderd. In Azië worden vooral de gefermenteerde producten gegeten (denk hierbij aan miso, tempé en sojasaus) en in de westerse wereld vooral de ongefermenteerde producten (denk hierbij aan sojamelk, soja eiwitpoeder en vegaburgers).

Hoe soja populair werd
Soja werd in het begin vooral geproduceerd voor de sojaolie. Omdat er zoveel van het bijproduct soja-eiwitresidu overbleef, ging men nadenken hoe ze dit product weg konden zetten. De weg naar de consumentenmarkt was gauw gevonden! Met behulp van grote marketingcampagnes werd verkondigd dat soja gezond was en de consument begon dit te geloven. Dat soja ook erg schadelijk kon zijn, werd voor het gemak even stil gehouden. Tot de laatste jaren..

De schaduwkant van soja
De meeste soja die in de markt te verkrijgen is, is genetisch gemodificeerd en bij de productie ervan worden veel (schadelijke) bestrijdingsmiddelen gebruikt. Dit heeft ervoor gezorgd dat de voedingswaarde is gedaald en de kankerverwekkendheid is toegenomen.

Mineralen- en vitaminetekort
Ongefermenteerde sojaproducten bevatten relatief veel fytinezuur. Dit fytinezuur zorgt er voor dat mineralen en vitamines minder goed worden opgenomen waardoor al gauw tekorten kunnen optreden. Een belangrijk tekort is bijvoorbeeld een ijzertekort. Vooral voor (menstruerende) vrouwen en kinderen is dit een groot nadeel; zij hebben juist ijzer nodig!

Fyto-oestrogenen
Naast fytinezuur bevat ongefermenteerde soja ook fyto-oestrogenen, ook wel bekend als plantaardige oestrogenen. Deze oestrogenen kunnen de effecten van het vrouwelijke oestrogeen gaan imiteren en daarmee de hormoonhuishouding volledig verstoren. Zo verstoren ze onder meer de endocriene functie waardoor de kans bestaat dat je als vrouw onvruchtbaar wordt. Door deze “extra” oestrogenen kunnen vrouwen ook borstkanker ontwikkelen en wordt de productie van het schildklierhormoon negatief beïnvloed.
Voor zuigelingen en kinderen is ongefermenteerde soja ook geen aanrader; zij krijgen op jonge leeftijd veel te veel oestrogenen binnen. Dit kan later onder meer leiden tot diabetes.
Over mannen wordt gezegd dat zij door de consumptie van ongefermenteerde soja juist borstgroei kunnen ontwikkelen. Ook al zijn er studies die aantonen dat dit niet zo is, ik zou er als man zijnde voorzichtig mee zijn! 😉

Doorlaatbare darmwand
Iedere plant heeft verdedigingsstoffen, ook wel saponines genoemd. Deze saponines geven de plant een bittere smaak en hiermee probeert de plant te voorkomen dat ze wordt opgegeten. Indien we soja consumeren, kunnen de saponines er in ons lichaam voor zorgen dat onze darmwand doorlaatbaar wordt. Dit is iets dat we willen voorkomen, want nu worden ook de slechte stoffen die eigenlijk afgevoerd moeten worden, toegelaten in onze bloedbaan en dus in ons lichaam. Uiteindelijk kan de doorlaatbare darmwand zelfs leiden tot een auto-immuunziekte.

Geen goed zuurstoftransport
Een andere verdedigingsstof van een plant is fyto-haemagglutinine. Deze lectine zorgt ervoor dat onze rode bloedcellen gaan samenklonteren en heeft als nadeel dat zuurstof minder goed wordt getransporteerd in ons lichaam.

Eiwitbron
Ondanks dat er wordt geclaimd dat soja een goede eiwitbron is, is het tegenovergestelde waar. Soja bevat niet de juiste eiwitten en bevat anti-trypsine. Trypsine is een enzym die ervoor zorgt dat eiwitten goed verteerd worden door ons lichaam. Maar de anti-trypsine (de naam zegt het eigenlijk al) gaat dit juist tegen! Eiwitten worden niet goed afgebroken en worden dus niet goed opgenomen door ons lichaam. Soja zou je dus zeker niet moeten nemen voor de eiwitten.

Waarom kunnen Aziaten wel sojaproducten eten?
In Azië eet men iedere dag sojaproducten, maar waarom wordt het dan in Nederland juist afgeraden?
Aziaten consumeren hoofdzakelijk de gefermenteerde sojaproducten. Daarnaast is hun bereiding heel anders en verschillende hoeveelheden met die van de westerse wereld. Zij zullen geen liters sojamelk of sojayoghurt consumeren op één dag.

Mag je nu helemaal geen sojaproducten meer eten?
Wij zullen je het niet gaan verbieden, maar we raden het wel af om ongefermenteerde sojaproducten te consumeren.
Er zijn genoeg andere eiwitbronnen te verkrijgen met minder risico’s voor je gezondheid. Denk hierbij aan groene bladgroenten, eieren, quinoa en linzen.

Raising resistance
Benieuwd naar hoe soja geteeld wordt en wat voor effect dit heeft op de mensheid en de natuur?
Bekijk dan de film Raising resistance.

Liefs,
Denise